Dariusz Maliszewski, New Light on the Bronze Age Ceramics from H. Schliemann’s Excavations at Troy

By | 14 września 2010

W serii British Archaeological Reports ukazała się włąśnie książka Dariusza Maliszewskiego pt. New Light on the Bronze Age Ceramics from H. Schliemann’s Excavations at Troy: Studies on the Munich and Poznań Collections within the Anatolian-Aegean Cultural Context (Oxford 2010, ss. 402).

Dariusz Maliszewski, New Light on the Bronze Age Ceramics from H. Schliemann’s Excavations at Troy

Dariusz Maliszewski, New Light on the Bronze Age Ceramics from H. Schliemann’s Excavations at Troy

Nota Autora:

Zdaniem prof. Manfreda Korfmanna, nieżyjącego już dyrektora wykopalisk w Troi, badanie ceramiki z XIX-wiecznych wykopalisk tego stanowiska to bardzo trudna, żmudna i czasochłonna praca, a jej wyniki są nieprzewidywalne. Pomimo tych uwag, ale mając za sobą doświadczenie w studiach na ceramiką cypryjską podjąłem się opracowania niepublikowanych materiałów z Monachium i Poznania. Przede wszystkim w celu ustalenia proweniencji zrekonstruowałem ich drogę z Troi do tych ośrodków. Dodatkowo, w związku z częstymi przemieszczeniami kolekcji w ww. miastach, potwierdziłem pochodzenie artefaktów korzystając z katalogu Huberta Schmidta (Heinrich Schliemann’s Sammlung trojanischer Altertümer, Berlin 1902). W tej benedyktyńskiej, półrocznej pracy chodziło o sprawdzenie czy w obu zespołach nie ma zabytków spoza Troi (np. Troady i/lub zachodniej Anatolii), które mogły zostać do nich włączone intencjonalnie lub przypadkowo. W książce, dzięki szczegółowym studiom, znacznie uzupełniam wiedzę na temat techniki produkcji wielu form naczyń wytwarzanych w Troi, a także proponuję szerszą dystrybucję chronologiczną wares w ramach tego stanowiska. Ponadto na tle anatolijsko-egejskim (i nie tylko) analizuję te materiały pod względem surowcowym, typologicznym, chronologicznym i funkcjonalnym. W tym kontekście rozważam także genezę ceramiki naczyniowej Red-Coated Ware, Anatolian Grey Ware i Knobbed Ware/Buckelkeramik produkowanej w Troi w III i II tys. p.n.e., której przykłady występują w wymienionych kolekcjach. Problematykę tę prezentuję na tle podobnych zjawisk, różnic oraz naśladownictw występujących w tym czasie w Anatolii, Egei i na Bałkanach. Zwracam przy tym uwagę na mało satysfakcjonujący stan badań nad importami trojańskimi zidentyfikowanymi tylko na podstawie formy i opracowania powierzchni, ale z pominięciem specjalistycznych badań laboratoryjnych. Ich wyniki mogłyby przyczynić się do pełniejszego zrekonstruowania kontaktów – także zamorskich – Troi z wyżej wymienionymi regionami oraz z Cyprem i Lewantem, gdzie występują Red-Coated Ware i Anatolian Grey Ware. Na szerokim tle kulturowym przestudiowałem również przęśliki i ciężarki tkackie pochodzące z Troi. Opracowane zabytki, zwłaszcza znormalizowana waga przęślików wskazują na specjalizację w produkcji przędzy o określonej grubości, a tym samym rodzaj tkanin. Ponadto ok. 9080 przęślików (według moich obliczeń) znanych z Troi poświadcza, że w epoce brązu była ona największym producentem tekstyliów, a przynajmniej przędzy w regionie anatolijsko-egejskim. Poza tym zwracam uwagę na perspektywy badawcze w studiach nad ich poza utylitarną funkcją.

Prezentowana książka jest wynikiem mojego doświadczenia naukowego i refleksji nabytych w trakcie wieloletnich studiów muzealnych i kwerend biblioteczno-archiwalnych. Jest ona pierwszą na świecie kompleksową próbą umiejscowienia materiałów ceramicznych z wykopalisk Schliemanna w Troi nie tylko w szerokim, anatolijsko-egejskim kontekście kulturowym, ale i poza nim. Można ją więc uznać za publikację, do której będą odwoływali się wszyscy zainteresowani opracowaniem wielu tysięcy tych zabytków, zgromadzonych w kilkudziesięciu muzeach Europy i Turcji, lecz niestety wciąż pozostających poza obiegiem naukowym.

Dystrybucja serii BAR: Hadrian Books